دنیای اینترنت در تسخیر سایت های شبکه اجتماعی

روزنامه فرهنگ آشتی، محمد مهدی مولایی - کاربران ایرانی دنیای اینترنت در موج استقبال از سایت های شبکه اجتماعی (social networking websites) همچون موج استقبال از وبلاگ نویسی با کاربران جهانی همراه بود ه اند. همانطور که وبلاگ های فارسی روزگاری رتبه سوم وبلاگ های دنیا را در اختیار داشتند، ایرانی ها زمانی پس از برزیلی ها و امریکایی ها سومین استفاده کنندگان از سرویس اورکات، از اولین شبکه های اجتماعی به مفهوم امروزی بودند. از این روی شبکه های اجتماعی در میان ایرانیان آنلاین پدیده ای شناخته شده محسوب می شوند. اغلب کاربران ایرانی عضو یک یا چند شبکه اجتماعی هستند، هر چند ممکن است این سایت ها را با عنوان «شبکه اجتماعی» نشناسند و از آنها با عناوینی شبیه «سایت های دوست یابی» یاد کنند. اقبال از سایت های شبکه اجتماعی اما مثل برخی «تب»های زودگذر دنیای مجازی فروکش نکرده و در این چهار-پنج سال اخیر همواره رو به رشد بوده است. در حالی که فیلترشدن اورکات در ایران راه کاربران داخل کشور را از کاربران جهانی جدا کرد، کاربران جهانی به شبکه های اجتماعی جدید فیس بوک و مای اسپیس اقبال نشان دادند و ایرانی ها به سمت کلوب (یک سایت شبکه اجتماعی ایرانی) و یاهو 360 (شبکه ای اجتماعی از مجموعه سرویس های یاهو) سرازیر شدند. مراجعه به آمار «الکسا» که یک سیستم رتبه بندی سایت های اینترنتی است نشان می دهد که در روز 29 دی ماه 1387، سایت های فیس بوک، مای اسپیس و یوتیوب (که سایتی برای ارسال فایل های ویدئویی با ساختار شبکه اجتماعی است) در بین 10 سایت برتر دنیا قرار دارند. در وب فارسی هم آمارها از توجه کاربران به شبکه های اجتماعی حکایت می کند و سایت کلوب در بین 10 سایت برتر و تعداد دیگری از شبکه های اجتماعی علی رغم فیلتر بودن در ایران در بین 100 سایت برتر ایرانیان قرار دارند. اگر به این ها سایت های اشتراک فایل و سرویس وبلاگ که این روزها به سمت شبکه اجتماعی شدن پیش می روند را هم اضافه کنیم با رقم قابل توجهی مواجه خواهیم شد. هرچند آمارهای الکسا ممکن است غیر دقیق و با خطا همراه باشد، اما سایر منابعی که برای سنجش میزان اقبال کاربران دنیای وب به سایت های اینترنتی در دسترس است این نتایج را تایید می کند. مثلا در اغلب نظرسنجی ها درباره سایت های مورد استفاده روزانه کاربران اینترنتی، شبکه های اجتماعی در بالای لیست قرار می گیرند. یا در دو-سه سال اخیر بخش قابل توجهی از جوایز انتخاب سایت های اینترنتی برتر که سالانه اهدا می شود به سایت های شبکه اجتماعی تعلق گرفته است. اما دلیل این اقبال گسترده کاربران به شبکه های اجتماعی چیست؟ کاربران اینترنتی با حضور در شبکه های اجتماعی علاوه بر برخورداری از امکانات شبکه سازی و تقویت شبکه های دوستی و کاری فعلی و ایجاد شبکه های انسانی جدید، امکاناتی که تا پیش از این از طریق سایت های مختلف دریافت می کردند را یک جا در اختیار دارند. امکاناتی از قبیل ایجاد صفحات و پروفایل های شخصی، ساخت وبلاگ ها و میکروبلاگ ها، جستجوی اینترنتی، اطلاع از اخبار و رویدادها، شرکت در فضاهای گفتگو از قبیل چت روم ها و فروم ها، فضا برای آپلود تصاویر و فایل ها و غیره که تا پیش از این کاربران برای استفاده از هر کدام باید عضو سایتی می شدند، حال از طریق تنها یک عضویت قابل دسترس است. در نتیجه کاربران اغلب زمان آنلاین خود را به حضور در شبکه های اجتماعی اختصاص می دهند. به عنوان نمونه براساس آماری که در سایت فیس بوک ارائه شده، حدود 150 میلیون کاربر فعال این شبکه اجتماعی، روزانه حدود سه میلیارد دقیقه زمان در فیس بوک صرف می کنند. البته این تنها یک مدل از ارائه سرویس های اینترنتی در سایت های شبکه اجتماعی است که سعی در متمرکز کردن فعالیت های آنلاین کاربران دارد. از سوی دیگر شبکه های اجتماعی تخصصی نیز در حال گسترش در دنیای مجازی هستند. مثلا شبکه های اجتماعی با اهداف آموزشی، کاری و تجاری، با موضوعات خاص مثل فیلم، موسیقی، ورزش و غیره این روزها در اینترنت علاقه مندان مخصوص خودشان را پیدا کرده اند. در این حالت نیز شبکه های اجتماعی محلی برای تمرکز فعالیت های گروه ها و جماعت های آنلاین به حساب می آیند. اقبال کاربران به شبکه های اجتماعی روزبه روز بیشتر می شود و به نظر می رسد دنیای وب به تدریج به وسیله این سایت ها تسخیر خواهد شد. این توجه به سایت های شبکه اجتماعی باعث شده سایت هایی با کارکردهای متفاوت هم در ساختارشان تجدید نظر کنند و به نوعی امکاناتی مشابه شبکه های اجتماعی را به مجموعه خدمات شان بیفزایند. سرویس دهنده های اینترنتی از قبیل سایت های سرویس وبلاگ، سایت های اشتراک گذاری متن، لینک، عکس، ویدئو و سایر انواع فایل های اینترنتی به تدریج ساختاری شبیه شبکه های اجتماعی پیدا می کنند. در یکی-دو سال اخیر حتی برخی سایت های خبری و اطلاع رسانی هم با ایجاد امکان عضویت و شبکه سازی برای کاربران به نوعی به سمت شبکه اجتماعی شدن پیش رفته اند. به عنوان نمونه گزارش سالانه بررسی سایت 100 روزنامه برتر امریکایی نشان می دهند که در سال 2008 میلادی 10 درصد از سایت های روزنامه ها امکانات شبکه های اجتماعی ارائه کرده اند. رقمی که شاید قابل توجه به نظر نرسد ولی با گسترش توجه کاربران به شبکه های اجتماعی بی تردید تا سال آینده رشد چشم گیری خواهد داشت. این تغییر و تحول در سایر پایگاه های اینترنتی هم اتفاق خواهد افتاد و سایت ها اگر خودشان شبکه اجتماعی نشوند، به سمت همکاری با شبکه های اجتماعی و ارائه سرویس های شان از طریق این پایگاه ها متمایل خواهند شد چرا که بقای این سایت ها در اقبال مخاطبان و اقبال کاربران این روزها به سمت شبکه های اجتماعی است.

شبکه اجتماعی چیست؟

فیس بوک و شبکه های اجتماعی, وب2

احتمالا اکثر شما با مفهوم شبکه اجتماعی آشنا هستید. ولی این بار می خوام یک تعریف دقیقتر از شبکه اجتماعی ارائه کنم. ممکن است شما نتوانید دانسته هایتان را این گونه ارائه کنید. این مقاله برای ارائه برخی از اطلاعات من درباره این شبکه ها دارد. از این مقاله بعدا به عنوان مرجع شبکه های اجتماعی استفاده می کنم.

• شبکه اجتماعی

وقتی صحبت از شبکه اجتماعی می شود باید به کامیونیتی یا همان جامعه کاربری هم اشاره کرد. در حقیقت یک شبکه اجتماعی سایت یا مجموعه سایتی است که به کاربرانی که دوست دارند علاقه مندی ها ، افکار، فعالیتهای خودشان را با دیگر به اشتراک بگذارند و دیگران هم با آنان به اشتراک بگذارند ( برای همین است که یک وبلاگ یک شبکه اجتماعی نیست زیرا نویسنده وبلاگ درمورد دانستن اطلاعات خوانندگان گرایشی ندارد ولی وبلاگستان را می توان یک شبکه اجتماعی خاص دانست).
در کل شبکه های اجتماعی سایتهایی هستند که از یک سایت ساده مانند موتور جستجوگر با اضافه شدن یک امکاناتی مانند چت و ایمیل و … و چیزهای دیگر خاصیت اشتراک گذاری را به کاربران خود ارائه می دهند. جدیدا شبکه های اجتماعی تخصصی برای این امر راه اندازی شده است مثل فیس بوک که ما در اینجا بیشتر به آن می پردازیم.

اپلیکیشن ، ویجت ، سرویس

بالاخره هر شبکه اجتماعی یک سری خدماتی را ارائه می دهد! این خدمات هر چیزی می تواند متناسب به امکانات سایت باشد. حالا شبکه های بزرگ و معتبر چه کاری می کنند. می گویند که کاربر خودش از بین خدمات ممکن نیازهایش را انتخاب کند. ما از طریق اپلیکیشن ها یا هر اسم دیگری که می شود روی آنان گذاشت این خدمات را ارائه می دهیم. برای همین اگر در جایی به نصب اپلیکیشن اشاره شد منظور استفاده از خدمات سایت است.

جامعه کاربری

جامعه کاربری که بعضی ها ازش به کامیونیتی نام می برند یعنی یک حساب سر انگشتی از کاربران یک سایت. هر چقدر به اشتراکات ما نزدیکتر باشد کامیونیتی مناسبتری است. اگر مثلا جامعه کاربران سایت کلوب را در نظر بگیریم با جامعه کاربری مای اسپیس جامعه کاربری کلوب با مثلا سیصدهزار نفر از جامعه 300 میلیونی مای اسپیس بهتر است چرا که جامعه مای اسپیس اکثرا آمریکایی هستند و به علتهای زیادی ما نمی توانیم با آنها ارتباط برقرار کنیم.
البته این یک حالت خیلی مهم هم دارد! جامعه اورکات از نظر فارسی زبانان بسیار بیشتر است از مای اسپیس ولی باز هم جامعه مای اسپیس بهتر است. دلیل آن هم این است که اورکات نمی تواند بیش از مای اسپیس ما را به دیگر افراد مشابه نزدیک کند. در ضمن جامعه کاربری بیشتر هم ویژگی مهمی است که اورکات به هیچ عنوانی حرفی در مقابل مای اسپیس ندارد. بنابر این این بار حجم جامعه کاربری موثرتر است.

دلایل برتری یک سرویس

یک سرویس شبکه اجتماعی می تواند از دو طریق بر حریفان برتری یابد. یکی اپلیکیشن ها یکی کامیونیتی. هر جامعه ای که خدمات بهتری ارائه دهد پیروز است. برای همین هم هست که سایتهایی مانند فیس بوک برنامه نویس برای ارائه خدمات در فیس بوک تربیت می کند. در ضمن اگر سایتی هزاران خدمات هم ارائه کند ولی شما در آن تنها کاربر باشید ارزشی ندارد.

شبکه اجتماعی بحث مفصلتری است که اگر خدا بخواهد در مقالت جداگانه و به تفصیل و سر فرصت هر کدامشان را توضیح خواهم داد. حالا شما خودتان کمی از چم و خم شبکه های اجتماعی سردر آورده اید. فقط مانده است انتخاب شبکه اجتماعی! به مرور زمان در طی یک سری مقالات دنباله دار تعداد زیادی از شبکه های اجتماعی را خدمتتان معرفی خواهم کرد. برای اطلاعات بیشتر کافی است در زیر مجموعه “فیس بوک و شبکه های اجتماعی” و “وب2″ همین وبلاگ هر چند وقت یک بار یک گشتی بزنید. به همین سادگی!

فیس بوک چیست؟